Pedagojik Gelişim

Çocuğa Kural Koyma ve Davranış – Kural ilişkisi

Çocuklar yapma dediğimiz şeyi yaptığında veya kurallara uymadığında, niyeti bizi kızdırmak veya çileden çıkarmak değildir. Yapma dediğimiz davranışın veya uymasını istediğimiz kuralın bizim için ne kadar önemli olduğunu, bu konuda taviz verip vermeyeceğimizi test etmektedir. Çocuklarımız onaylamadığımız davranışları sık sık tekrarladıkları zaman bundan hoşlanmadığımızı, devam etmesi halinde bazı yaptırımlar uygulayacağımızı bilmeleri gerekir.

Bunun da en kolay ve etkili yolu, hatalı davranışların bir listesini yapmak ve herkesin göreceği yere asmaktır. Liste hazırlamadan önce aile toplantısı yapılmalı. Olumsuz davranışların neden istenmediği , yasakların ve kuralların herkesin faydasına olduğu açıklanmalı, bu konuda çocukların görüşü alınmalıdır.

Örnek liste:

İstenmeyen davranışlar

  • Kavga etmek birinin canını acıtmak
  • Yatağa zamanında gitmemek
  • Sabah yataktan zamanında kalkmamak
  • Yalan söylemek
  • Verdiği sözde durmamak
  • Başkasının malına zarar vermek
  • Anneye babaya aile büyüklerine saygısızlık ve küstahlık yapmak… vs

Liste hazırlandıktan sonra olumsuz davranışlardan kaçınmak ve çözüm üretmek için neler yapılması gerektiği örnekleriyle anlatılmalıdır. Örneğin,  kavga etmenin olumsuz bir davranış olduğu söylendikten sonra, anlaşmazlığı çözmek için kavga etmek yerine, konuşarak anlaşma yolu bulmanın daha uygun olacağı söylenmelidir.

Zamanı yönetmenin ne kadar önemli olduğu anlatılmalı. Özellikle Ahlaki konularda kitap hikaye ve çizgi filmlerden faydalanılmalıdır.

Sonraki adım ise, yapmasını istemediğimiz olumsuz davranışları kurala dönüştürmektir.

Yukarıdaki olumsuz davranışları kurala dönüştürelim

Uyulması gereken kurallar

  • Kavga etmek birinin canını acıtmak yok
  • Sabah yataktan zamanında kalkılacak
  • Yalan söylemek yok
  • Verilen sözde durulacak … vs

Kuralı bozan sonucuna katlanır. Kurala uymayan kuralın şekline ve ciddiyetine uygun bir sonuçla karşılaşır. Örneğin; Kırmızı ışıkta geçen bir sürücü, ya kaza yapar veya para cezası öder.

Aile toplantısında, çocukların da katılımıyla belirlenen ve listesi yapılan kurallardan biri bozulduğunda ortaya bir sonuç çıkacaktır.Listedeki her kuralın karşısına uyulmadığında sonucunun da ne olacağı yazılmalıdır.

Sonuç, olumsuz davranışlarla ilişkili, çocuğun yerine getirebileceği ve katlanabileceği cinsten olmalıdır. Örneğin, kardeşinin oyuncağını kıran bir çocuğun bu davranışının sonucu, sokağa çıkmama cezası olmamalıdır. Çünkü aralarında sebep sonuç ilişkisi yoktur. Harçlığından biriktirdiği para ile kırdığı oyuncağın yenisini alma cezası daha öğretici ve etkili olacaktır.

(Ali Çankırılı’nın Çocuklara Söz Geçirme Sanatı kitabından alınmıştır.)

Ömer Faruk'un Annesi      16 Haziran 2015